نیتریک اسید (Nitric Acid)

توضیحات

نیتریک اسید (Nitric Acid)

ویژگی‌های فیزیکی

ویژگی‌های کلی

مقدمه

نیتریک اسید، یکی از مهم‌ترین اسیدهای معدنی است. ترکیب خالص آن بی‌رنگ است.

هرچند که با گذشت زمان و تجزیه شدن به اکسیدهای نیتروژن، زرد رنگ می‌شود.

به صورت تجاری ، در قالب محلول‌های ۶۸ درصد ( در آب ) وجود دارد.

اگر درصد نیتریک اسید موجود در محلول بالای ۸۶ باشد، به آن نیتریک اسید دودکننده گفته می‌شود.

یکی از ابتدایی‌ترین کاربردهای آن در نیتره کردن، یعنی اضافه کردن گروه نیترو به ترکیب‌های آلی است.

همچنین به عنوان یک ترکیب اکسیدکننده قوی نیز استفاده می‌شود.

همانطور که گفته شد، این ماده در معرض نور یا گرما تجزیه می‌شود. واکنش زیر، واکنش تجزیه شدن آن است:

 ۴HNO_۳ → ۲H_۲O + 4NO_۲ + O_۲

برای تولید صنعتی نیتریک اسید، نیتروژن دی اکسید با آب وارد واکنش می‌شود. این روش، روش اُستوالد نامیده شده است.

در آزمایشگاه، می‌توان از تجزیه گرمایی مس (II) نیترات استفاده کرد. به این صورت که در اثر این تجزیه ابتدا گاز نیتروژن دی اکسید تولید می‌شود و سپس از واکنش آن با آب، نیتریک اسید سنتز می‌شود.

 

روش دیگر واکنش سدیم نیترات با سولفوریک‌اسید است.

NaNO_۳ + H_۲SO_۴ → HNO_۳ + NaHSO_۴

 

کاربردها

کاربرد اصلی نیتریک اسید در صنعت، استفاده از آن برای تولید کود است. به این صورت که از خنثی‌سازی آن با آمونیاک، آمونیوم نیترات تولید می‌شود.

کاربرد دیگر در سنتز ترکیب‌های آلی است. به عنوان مثال، در واکنش زیر تولوئن در حضور نیتریک اسید، نیتره می‌شود. اگر این واکنش تکرار شود، TNT که یکی ماده منفجره است، ساخته می‌شود.

 

خود این واکنش می‌تواند شروعی برای سنتز آنیلین‌ها باشد. چراکه در اثر احیا (کاهش) گروه نیترو، گروه آمین ایجاد می‌شود.

آدیپیک اسید که ماده اولیه سنتز نایلون است، از طریق اکسید شدن روغن KA ( که مخلوطی از سیکلوهگزانون و سیکلوهگزانول است) توسط نیتریک اسید تولید می‌شود.

از دیگر کاربردهای مهم آن استفاده در آزمایشگاه تجزیه است. به عنوان مثال برای آنالیز عنصری ، مانند روش ICP-MS از نیتریک اسید رقیق به عنوان ماتریس نمونه استفاده می‌شود.

کاربردهای بسیار دیگری برای نیتریک اسید وجود دارد از جمله: واکنش با فلزها، عامل doping در نیمه‌رساناها، تمیزکردن وسایل مورد استفاده در آشپزی و …

برای اطلاعات بیشتر در مورد این ماده اینجا کلیک کنید.

شما می‌توانید برای تهیه نیتریک اسید در حجم‌های گوناگون با گروه شیمی تماس بگیرید.